Edo-bier uit een roman tot leven gebracht: een wilde ale van rijst en koji

ORYZAE BREWING, een ambachtelijke brouwerij in de prefectuur Wakayama, ten zuiden van Osaka aan de westkant van het schiereiland Kii, bracht op 1 oktober 2026 “Time Slip Beer” uit. Het is een echt gebrouwen versie van een fictief bier uit een roman. Er wordt helemaal geen gerstemout gebruikt: deze wilde ale is hoofdzakelijk gemaakt van rijst en koji, dezelfde ingrediënten als sake, en is daarmee een zeldzame fles op de grens tussen bier en sake.

Een drankje uit het verhaal, in een echte fles

De basis is de roman Time Slip Beer: de komst van de Zwarte Schepen – terugvechten met bier van de craftbierschrijfster en auteur Rupparakanae (echte naam Kanae Kobayashi). Het verhaal stuurt een hedendaagse brouwer terug naar Japan in 1853, aan het einde van de Edo-periode, toen de Amerikaanse vloot (de zogenoemde “Zwarte Schepen”) arriveerde en het land op zijn grondvesten deed schudden. In een tijd waarin geen mout, hop of gist te krijgen is, slaat de brouwer de handen ineen met een plaatselijke man die het sakebrouwen had opgegeven. Samen combineren ze moderne bierkennis met sakebrouwtechnieken om een bier te maken dat het land nog niet kent. Het idee voor het boek ontstond tijdens een interview met ORYZAE BREWING, dat bier brouwt vanuit de gedachte “wat als Japan nu nog steeds gesloten zou zijn voor de buitenwereld?”. Het duurde vijf jaar om het idee uit te werken en drie jaar om te schrijven. De brouwerij, die ervaring heeft met zowel bier als sake, hield toezicht op het boek, en echte brouwkennis is in het verhaal verwerkt.

Geen gerst: rijst, koji en de eigen gist van de brouwerij

Uitgangspunt is “bier brouwen in Edo”, dus gerst zit er niet in. Gebruikt worden rijst, rijst-koji, hop en suikers voor de hergisting op fles. Voor de gisting wordt gist gebruikt die van nature in de brouwerij leeft (huisgist). Koji is een schimmel die onmisbaar is bij het maken van sake en miso en die het zetmeel in rijst omzet in suiker. In gewoon bier is dat de taak van mout; hier neemt koji die over. Volgens de brouwerij doet het eindresultaat denken aan champagne of witte wijn. Het bier heeft een alcoholpercentage van 7,5%, zit in een fles van 330 ml en wordt omschreven als glutenvrij.

De “aftiteling” die je drinkt na het lezen

Op het etiket staat een QR-code waarmee je de hele roman kunt lezen. Je volgt de reis van de hoofdpersonen tot het einde en proeft dan het bier dat zij hebben gemaakt. De makers noemen dit een “drinkbare aftiteling”. Omdat het bier in de fles blijft veranderen, kan het ook worden bewaard om de ontwikkeling te volgen. Je hoeft het boek niet snel uit te lezen: het bier rijpt mee naarmate de bladzijden omgaan. Er worden slechts 300 flessen verkocht, en het is een eenmalige brouwsel dat nooit meer wordt herhaald.

Deze 300 flessen komen waarschijnlijk niet naar Europa. De aankondiging vermeldt alleen online verkoop in Japan en zegt niets over verkoop in het buitenland. Toch is het idee zelf, suiker maken met koji in plaats van mout, het onthouden waard. Zie je in een speciaalzaak of bierbar een ale met de vermelding “koji” of “rice”, of een bier dat sake-technieken gebruikt, dan kan proberen de moeite waard zijn. Ook een glutenvrij-label kan een aanwijzing zijn. Een wijnglas voor witte wijn of een champagneglas past beter dan een bierglas, en licht gekoeld kun je het aroma het best waarderen. Bij bieren met hergisting op fles is het ook leuk om er een paar te laten rijpen en te vergelijken hoe ze met de tijd veranderen.