Het immateriële erfgoed van sakebrouwen: de 808 beoefenaars van nu

Een erfgoed gedragen door 808 “houders”

In december 2024 werd het Japanse “traditionele sakebrouwen” opgenomen op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Het gaat daarbij niet om een bepaald merk, maar om de techniek zelf: het maken van sake, honkaku shochu, awamori en hon-mirin met behulp van koji-schimmel. Koji is een soort schimmel die op rijst en andere granen wordt gekweekt om de fermentatie te bevorderen. De vereniging die dit vakmanschap aan de volgende generatie moet doorgeven, de Behoudsvereniging voor sakebrouwtechnieken met traditionele Japanse koji-schimmel, heeft haar activiteitenverslag over boekjaar 2025 (april 2025 tot en met maart 2026) gepubliceerd.

Volgens het verslag zijn 808 mensen geregistreerd als “houder” van de techniek. Samen met 72 ondersteuners telde de vereniging 880 leden. Het jaar daarvoor waren dat 817 houders en 889 leden. In de loop van het jaar traden 16 mensen toe en 25 mensen uit, waardoor het aantal leden licht is gedaald. Achter het feestelijke nieuws van de erkenning blijft de stille uitdaging bestaan om het aantal beoefenaars op peil te houden.

De kunst van “kimoto” overbrengen in het Engels

De vereniging zette zich ook in voor communicatie met het buitenland. “Kimoto” is een techniek waarbij het gistingsstartmengsel (shubo), het beginpunt van de fermentatie, op de traditionele, arbeidsintensieve manier wordt gekweekt. Een video die kimoto vastlegt, werd met Engelse ondertitels gepubliceerd, en er werd een Engelse versie van het toelichtende boekje “Koji en sakebrouwen” gemaakt en verspreid. Ook werd een brochure met interviews met ervaren toji (hoofdbrouwers) uitgedeeld. In Japan werkte de vereniging mee aan seminars en tentoonstellingen op de Expo van Osaka-Kansai en bij grote proefevenementen. Het aantal paginaweergaven van de website van de vereniging daalde echter van ongeveer 17.000 het jaar ervoor naar ongeveer 13.000. Hoe de belangstelling vlak na de erkenning vastgehouden kan worden, is dus ook een open vraag.

Ook de weg naar “Levend Nationaal Schat” ligt open

Opvallend in het verslag is de toelichting die het Agentschap voor Cultuurzaken in december 2025 gaf. In het Japanse nationale stelsel is traditioneel sakebrouwen nu een “geregistreerd immaterieel cultureel goed”. Wordt het beoordeeld als historisch bijzonder belangrijk, dan kan het worden aangewezen als het hoger gerangschikte “belangrijk immaterieel cultureel goed”. In dat geval zou voor de houders de weg openstaan om erkend te worden als “Levend Nationaal Schat”. Als een sakebrouwer een Levend Nationaal Schat wordt, kan de waardering voor brouwers, in Japan en in het buitenland, sterk veranderen.

Wie hier in Europa van wil genieten, kan op het etiket letten op de aanduiding “Kimoto”. Sake gebrouwen volgens de kimoto-methode heeft over het algemeen een stevige zuurgraad en umami en zou ook op kamertemperatuur of lauw warm zijn smaak goed behouden. Als u vóór het drinken de Engels ondertitelde video van de vereniging bekijkt, komt het handwerk in uw glas ongetwijfeld dichterbij. Houd er ook rekening mee dat UNESCO de techniek zelf heeft erkend: een product dat “UNESCO” op de verpakking zet, is daarmee niet per se een sake van een bijzondere klasse.