70 jaar gesloten voor nieuwe sakélicenties: Oga probeert het met een speciale zone

Zeventig jaar geen nieuwe licenties voor de binnenlandse markt

In Japan is het bijna onmogelijk om een nieuwe sakébrouwerij te beginnen. De Drankbelastingwet beperkt, met als reden het in evenwicht houden van vraag en aanbod, nieuwe licenties voor de productie van sake tot gevallen zoals de verhuizing of fusie van bestaande brouwerijen. Met een wetswijziging in het boekjaar 2020 werden nieuwe licenties vrijgegeven voor sake die uitsluitend voor export bestemd is, maar voor sake die in Japan zelf wordt verkocht zijn al zo’n 70 jaar geen nieuwe spelers toegelaten. In een commentaar van 4 september riep de Akita Sakigake Shimpo, de regionale krant van de prefectuur Akita, de overheid op deze beperking flexibel te herzien.

Het idee van Oga: een „Sake Startup City”

Aanleiding voor het commentaar is dat een saképlan van de stad Oga in de prefectuur Akita (aan de kant van de Japanse Zee in het noorden van Honshu) is erkend als „Regional Industry Growth Plan” van de overheid. Binnen deze regeling erkent en ondersteunt de nationale overheid plannen voor de ontwikkeling van lokale industrieën die door gemeenten zijn opgesteld. Het plan van Oga draait om de plaatselijke brouwerij Inaba to Agave en heeft de „Oga Sake Startup City” als motto. Het werft jongeren uit heel Japan die sake willen maken, of „craft sake”: een nieuwe categorie die op sakébrouwtechnieken is gebaseerd en waaraan fruit en andere ingrediënten worden toegevoegd. Naast financiële steun krijgen ze begeleiding bij brouwtechniek en bedrijfsvoering. Het doel is om tot en met het boekjaar 2036 50 banen in de sakésector te creëren.

Ook hier staat echter een regelgevingsmuur in de weg. Inaba to Agave maakt momenteel sake voor export en craft sake, en stelde in 2023 samen met Oga voor de regels voor saképroductie te versoepelen in een Nationale Strategische Speciale Zone (een nationale regeling die regels alleen in bepaalde gebieden versoepelt). Voor de uitvoering van het plan is erkenning van de speciale zone nodig.

Een krimpende thuismarkt en groeiende vraag in het buitenland

De sakéleveringen bereikten in het boekjaar 1973 een piek van ongeveer 1,77 miljoen kiloliter en waren in het boekjaar 2024 gedaald tot ongeveer 380.000 kiloliter. Het aantal brouwerijen is gedaald tot ongeveer 1.500, minder dan de helft van het hoogtepunt. Tegelijkertijd groeit het aandeel van „tokutei meisho-shu” (hogere categorieën zoals junmai en ginjo, die aan voorwaarden voor ingrediënten en polijstgraad van de rijst voldoen). Ook de vraag uit het buitenland trekt aan, en de opname van „traditionele sakébereiding” op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed wordt gezien als rugwind. Het commentaar wijst op bier, waar kleinschalige productie werd toegestaan en overal in het land eigenzinnige lokale bieren ontstonden, en betoogt dat ook sake nieuwe makers nodig heeft.

Wat Europese lezers moeten weten: door deze regelgeving kunnen mensen die in Japan nieuw met het maken van sake beginnen alleen kiezen voor „sake voor export” of „craft sake”. Het werk van nieuwe makers kan dus eerder in het buitenland dan in Japan zelf te vinden zijn. Zie je in de beschrijving van een importeur of op een etiket „craft sake” of de naam van een nieuwe brouwerij, let dan tijdens het proeven op hoe fruit en andere toegevoegde ingrediënten zich verhouden tot de smaak van de sake. Of de speciale zone van Oga erkend wordt, lijkt een toetssteen voor hoe gevarieerd de sakémakers van de toekomst zullen worden.